Je had wellicht al opgemerkt dat er schade is aan het terrein. Dit is ondermeer het geval aan de driving range, Hazebeekcourse holes 7 en 8, Langeleedcourse hole 1 en de Croquet Green. Het gaat hier om "engerlingen". Je merkt ze eigenlijk niet op, maar ze kunnen opeens de kop opsteken.

20200520 Engelingen schade 001

Let op: verwar engerlingen niet met emelten, de larven van langpootmuggen. Die zijn slanker en niet gekromd, week en bruingrijs, hebben geen poten en je kan nauwelijks kop of staart herkennen. In tegenstelling tot emelten komen engerlingen nooit boven de grond voor. In de winter kruipen ze diep in de grond om te overwinteren en in het voorjaar als de temperatuur stijgt komen ze terug naar boven. 

Hoe spoor je engerlingen op?

In zwaar geteisterde plaatsen vliegen vanaf begin mei tot juni de volwassen kevers bij valavond in grote aantallen uit het gras omhoog en leggen ze eieren. De kevers zelfs zijn niet meer schadelijk voor het gazon, maar hun larven des te meer. De schade in het gazon is pas zichtbaar wanneer de larven al gegroeid zijn. 

Eerste tekenen zijn kleine gele vlekjes. Vanaf juli zijn de rupsen op hun grootst en is de beschadiging het duidelijkst. Wil je zeker zijn dat het om engerlingen gaat, maak dan op de plek waar het gras geel kleurt, een klein stukje gazon open. Je ontdekt onmiddellijk of er in de bodem eitjes of larven aanwezig zijn. Ook aanwezigheid van vogels zoals merels, spreeuwen, kaaien, roeken en kraaien zijn een teken van engerlingen. Zij scharrelen in de verdorde grasplekken om de lekkere, dikke larven te vinden, prikken ze uit de bodem en zorgen voor extra schade aan de grasmat 

Engerlingen van de rozenkever en de meikever, vreten aan graswortels en veroorzaken daarmee groeischade, maar verstoren ook de opnamecapaciteit voor voeding en water.

De cyclus van de rozenkever is 1 jaar, die van de meikevers drie tot vijf jaar. De larven ontwikkelen zich gedurende deze periode in de bodem. Daarna vliegen ze uit. De eenjarige larven bevinden zich relatief aan de oppervlakte en zijn goed te bestrijden met aaltjes. Bij de larven van de meikever is dat op 1 en 2 jaar, zitten ze relatief boven in de bodem.  Drie tot vijfjarige engerlingen kruipen dieper weg in de bodem.

Insectendodende aaltjes

Engerlingen vangen is geen optie, aangezien zij nooit boven de grond komen. Gelukkig kun je ze wel succesvol en milieuvriendelijk bestrijden: met insectendodende aaltjes of nematoden. 

De bestrijding met aaltjes zal in de toekomst een steeds belangrijker plaats gaan innemen. Niet alleen omdat er geen chemische middelen meer voorhanden zijn maar ook omdat ze effectief werken als ze op de juiste moment en de juiste manier gebruikt worden.

Het zijn microscopisch kleine wormpjes die je niet met het blote oog kan waarnemen. Aaltjes komen van nature voor in de grond.

20200520 Engelingen insectendodende aaltjes

Aaltjes (in het Engels nematodes) ook wel nematoden genoemd zijn minuscule, draadachtige bodemorganismen van 0,3 tot 0,7 mm klein. Hierdoor zijn ze voor het blote oog niet zichtbaar. Naast insecten zijn ze één van de meest soortenrijke meercellige organismen van de aarde. Ze zijn te vinden in alle denkbare habitats, in de bodem van de zee tot de toppen van de Himalaya – en zelfs in insectenlarven. Aaltjes voeden zich met planten, bacteriën, schimmels en zelfs andere nematoden. Aaltjes zijn de natuurlijke vijand van insectenlarven. Ze gebruiken de larven om zich te voeden en zich voort te planten.

Deze specifieke aaltjes, Heterorhabditis bacteriophora, zijn parasieten die het lichaam van de engerlingen binnentreden. De aaltjes of nematoden dringen het schadelijk insect binnen via natuurlijke lichaamsopeningen. Ze infecteren ze met bacteriën, waarna de larven verdoofd worden en sterven. De parasitaire nematoden vermenigvuldigen zich in de keverlarve vooraleer die ontbindt. Op die manier verspreidt zich een nieuwe generatie nuttige nematoden die op zoek gaan naar nog resterende engerlingen.

Ze zijn verkrijgbaar in verpakkingen van 50 miljoen, 250 miljoen en 1 miljard aaltjes en hebben een werkingsduur van 6 weken. 

Geïnfecteerde keverlarven of engerlingen verkleuren van wit-beige naar helder rood tot bruin en het insect verslijmt waardoor het vaak moeilijk terug te vinden is. De eerste engerlingen kunnen na twee tot vier dagen reeds gedood worden.

 

Voorwaarden toepassing

Om de toepassing met succes uit te voeren moet wel aan verschillende voorwaarden voldaan worden. 

  • Het is belangrijk om de grasmat voldoende te beluchten. De aaltjes zitten in een poeder, dat je vervolgens oplost in lauwwarm water. Als je ze in de grond spuit, gaan ze in de poriën zitten. Als je de grond niet perforeert, blijft het aaltje bovenin zitten. Als je van tevoren de toplaag vertidraint, dan worden de lagen gebroken, waardoor er wat meer poriënvolume ontstaat.
  • De bodemtemperatuur mag niet dalen onder 12°C
  • De grasmat moet voor en na de behandeling goed beregend worden om de overlevingskansen voor de aaltjes zo groot mogelijk te maken. 
  • Na behandeling moet de grond minimum 2 weken vochtig blijven.
  • Toepassen bij bewolkt weer, in de regen of ’s avonds, niet in volle zon. De aaltjes kunnen niet tegen de UV-straling van de zon.

 

Behandeling

Zo vlug aaltjes of nematoden worden aangegoten in de grond beginnen ze onmiddellijk te werken. Ze dringen door in de grond om op zoek te gaan naar hun prooidieren, hetzij slakken of engerlingen, hetzij emelten of aardwormen enz.

Zo vlug ze het prooidier zijn binnen gedrongen, scheiden ze de schadelijke bacteriën uit en doden ze de eerste gastheren af. Een aaltjestoepassing begint dus onmiddellijk te werken. Dit wil natuurlijk niet zeggen dat alle prooidieren direct worden gedood. Je moet de nematoden de tijd geven om nieuwe generaties te ontwikkelen in de dode gastheren en weer nieuwe prooidieren te infecteren.

De eerste twee weken na aangieten zijn het belangrijkste. In die periode kan het merendeel van de prooidieren geïnfecteerd worden. Het is daarom ook essentieel dat minimum deze 2 weken de ondergrond vochtig zal blijven.

Na 2 weken blijven de nematoden verder parasiteren indien er nog prooidieren aanwezig zijn. Hoe meer schadelijke larven of slakken u dus per vierkante meter heeft, hoe langer de nematoden moeten werken en hoe langer je de ondergrond moet vochtig houden. Zes weken na de toepassing sterven de aaltjes af onder invloed van bodemschimmels en van nature aanwezige prooi-nematoden dus indien er dan nog schadebrengers aanwezig zijn, moet je de behandeling eventueel herhalen.